Nationale rouw en waarom ik daar niet aan meedoe

Afgelopen woensdag was een dag van nationale rouw. Dat kan je niet ontgaan zijn. Ik kampte meteen ’s ochtends al met een ongemakkelijk gevoel. Dat kan je, als je mij een beetje volgt op Facebook en/of Twitter ook niet ontgaan zijn. Ben ik dan zo bot en ongevoelig? Welnee! Ook ik kan de omvang van de ramp nauwelijks bevatten. Ook ik ken mensen die mensen kennen die… Ook ik word haast misselijk als ik denk aan de nabestaanden die moeten zien hoe hun familieleden dagen liggen te wachten in een open veld of in een trein. Nee, ik ben niet bot, afgestompt of ongevoelig. Echt niet.

Toch werd ik recalcitrant van de dag van nationale rouw, ik kreeg bijvoorbeeld zin om grappen te maken. Maar dat deed ik niet, want dat zou ongepast zijn. En daar zit meteen een van mijn struikelblokken: op een dag van nationale rouw (of anderszins bij herdenkingen, want op zich had ik nog nooit eerder een dag van nationale rouw meegemaakt) lijkt het wel een wedstrijdje ‘wie kan het beste en oprechtste rouwen’. Om vervolgens iedereen die niet aan jouw maatstaf voldoet neer te sabelen.

Ik moet hierbij meteen toegeven dat mijn wereldbeeld gekleurd is door wat ik op Twitter langs zie komen en iemand op Facebook wees mij er zeer terecht op dat dat geen maatstaf is. Dat klopt, en gelukkig maar. Het is echter wel enigszins een graadmeter van hoe de mens in elkaar steekt, en tja, dat geeft geen mooi beeld.

Ik zei al dat ik geneigd was grappen te maken. Dat doe ik altijd, ook als de situatie waarin ik me bevind ronduit somber/treurig/kut is. Eigenlijk kan ik stellen dat, hoe zwartgalliger de situatie is, hoe beter mijn grappen worden. Toen mijn moeder dood ging, had ik zo De Kleine Komedie in gekund, maar echt. Dat is mijn manier van dealen met leed, maar dat mag niet. Dat is ongepast.

Goed, tot zo ver mijn afkeer van wat anderen allemaal vinden. Verder denk ik ook dat rouw en verdriet puur persoonlijk zijn. Weinig emoties lenen zich, in mijn ogen, slechter om publiek te beleven. Je kunt immers niet voelen wat de ander voelt. Medeleven komt al heel gauw voort uit projectie: mensen rouwen niet daadwerkelijk om de zojuist overledenen, maar om hun eigen doden, verlorenen of weggelopen kat van de buren. Dat geeft helemaal niet, ik denk zelfs dat projectie nodig is om dat gevoel van medeleven en –lijden te kunnen hebben. Waarschijnlijk tilt dat ons als mens boven de andere zoogdieren uit. Maar het betekent ook dat iedereen om zijn eigen verdriet rouwt en ik vraag me af of je daar dan dus een publiekelijk, nationaal zelfs, evenement van moet maken. Rouwen kun je altijd en overal, daar heb je geen straat met halfstokke vlaggen voor nodig.

‘Ja maar het is een manier om te laten zien dat je meeleeft! Dat je betrokken bent!’

Ik mag toch potverdikke hopen dat iedereen betrokken is, dat een afschuwelijke ramp als deze je niet onberoerd laat! Wat mij betreft is dat een gegeven, daar hoef je dus geen publieke uiting aan te geven. Iedere vorm van publieke rouw, of dat nu een vlag halfstok, een aangepaste profielfoto of een erehaag langs de snelweg is, is mijns inziens ook een milde vorm van zelfverheerlijking: ‘Zie je wel dat ik het ook heel erg vind. Zien jullie dat ik er ook bij hoor. Ik had vorige maand samen met jullie oranje vlaggetjes opgehangen en nu leg ik samen met jullie bloemen en knuffelbeertjes neer.’

Zoals ik het nu breng, klinkt het alsof ik vind dat deze mensen niet oprecht zijn in hun gevoelens, maar dat is het niet. Het is ook niet dat ik op hen neerkijk. Het is alleen dat ik me er zo verdomd ongemakkelijk bij voel. En dat ik er slecht tegen kan dat me dit van bovenaf opgelegd wordt. Je kunt namelijk op een dag als deze niet niet rouwen. En ik heb nu eenmaal een mild autoriteitsprobleem. En moeite met collectiviteit.

Waar het me aan doet denken, is de verplichte minuut stilte die we vaak bij korfbalwedstrijden moeten houden bij minder grote rampen. Je hebt geen keuze: je kunt moeilijk als enige wel gaan staan praten, maar ik wil graag zelf uitmaken of ik iets belangrijk genoeg vind om ‘bij stil te staan’. Of in ieder geval wil ik graag zelf het moment bepalen. En dat kan allemaal niet. Net zo min als op een dag van nationale rouw. Dus ik stel voor dat we er met z’n allen voor zorgen dat er geen redenen meer komen om zo’n dag te houden. Dat scheelt een hoop ellende.

4 thoughts on “Nationale rouw en waarom ik daar niet aan meedoe

  1. Ik snap het wel. Want ik heb het zelf ook een beetje. Maar ik zou liever een aangepast persoon zijn en rustig meedoen in collectieve gebeurtenissen. Persoonlijk heb ik al moeite om naar begrafenissen te gaan van vrienden van vrienden, van mensen dus die je niet kent, om je eigen vriend tot steun te zijn. Terwijl dat eigenlijk toch ook gewoon moet kunnen. Vanwege die projectie. Ik moet dan namelijk wel huilen op zo’n begrafenis van iemand die ik niet ken. Vind ik immoreel.

  2. Pingback: Collectieve rouw – ik leg het nog één keer uit… | Skietje

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s